اما وقتی کسانی که از همه مراقبت می‌کنند، خودشان خسته و فرسوده می‌شوند، چه اتفاقی می‌افتد؟

فرسودگی شغلی پزشکان چیزی فراتر از خستگی معمول پس از یک روز کاری طولانی است. این پدیده، وضعیتی مرتبط با محیط کار است که در اثر استرس مزمن شغلیِ مدیریت‌نشده شکل می‌گیرد. ویژگی‌های رایج آن شامل خستگی عاطفی، افزایش فاصله ذهنی یا بدبینی نسبت به کار و کاهش احساس اثربخشی حرفه‌ای است.

فرسودگی شغلی به معنای شکست شخصی نیست؛ بلکه یک چالش مهم حرفه‌ای و سازمانی است که شایسته توجه جدی است.

چرا فرسودگی شغلی پزشکان اهمیت دارد؟

بهزیستی پزشکان ارتباط نزدیکی با کیفیت و پایداری خدمات سلامت دارد.

پژوهش‌ها، فرسودگی شغلی پزشکان را با رضایت شغلی کمتر، کاهش مشارکت حرفه‌ای، احتمال بیشترِ فکر کردن به ترک حرفه پزشکی و پیامدهای نامطلوب مرتبط با ایمنی و رضایت بیماران مرتبط دانسته‌اند.

یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل که در سال ۲۰۲۲ در مجله علمی The BMJ منتشر شد، ۱۷۰ مطالعه شامل ۲۳۹٬۲۴۶ پزشک را بررسی کرد. یافته‌ها نشان‌دهنده ارتباط معنادار میان فرسودگی شغلی، کاهش مشارکت حرفه‌ای و شاخص‌های نامطلوب‌تر مراقبت از بیماران بودند.

هنگامی که پزشکان به‌طور مداوم تحت فشار و فرسودگی قرار دارند، ممکن است حفظ تمرکز، صبوری، حضور عاطفی و ارتباط مؤثری که مراقبت باکیفیت از بیمار به آن نیاز دارد، دشوارتر شود.

این موضوع به این معنا نیست که هر پزشکی که فرسودگی شغلی را تجربه می‌کند، مراقبت نامناسبی ارائه خواهد داد. بلکه نشان می‌دهد چرا بهزیستی پزشکان باید یکی از اجزای ضروری نظام سلامت ایمن، دلسوزانه و پایدار در نظر گرفته شود.

یافته ۲۰ درصدی: اهمیت کار معنادار

اخیراً هنگام گوش دادن به پادکستی درباره بهزیستی پزشکان، با ایده‌ای روبه‌رو شدم که توجه من را به‌طور ویژه جلب کرد: اهمیت اختصاص دادن بخش معناداری از زمان کاری به فعالیت‌هایی که رضایت حرفه‌ای و احساس هدفمندی ایجاد می‌کنند.

این ایده مرا به یاد مطالعه‌ای از شanafelt و همکارانش انداخت که در سال ۲۰۰۹ در مجله Archives of Internal Medicine منتشر شد.

پژوهشگران ۴۶۵ پزشک دانشگاهی را بررسی کردند و ارتباط میان رضایت حرفه‌ای، کار معنادار و فرسودگی شغلی را مورد مطالعه قرار دادند.

فرسودگی شغلی در این دو گروه به شرح زیر گزارش شد:

این یافته‌ها نشان می‌دهند که اختصاص دادن زمان به معنادارترین بخش‌های زندگی حرفه‌ای ممکن است با احتمال کمتر تجربه فرسودگی شغلی ارتباط داشته باشد.

بااین‌حال، باید به یک نکته مهم توجه کرد: این پژوهش یک مطالعه مشاهده‌ای بود. بنابراین، ثابت نمی‌کند که اختصاص دقیقاً ۲۰ درصد از زمان کاری به یک فعالیت معنادار از فرسودگی شغلی پیشگیری می‌کند یا تضمین می‌کند که فرد دچار آن نشود.

در نتیجه، عدد ۲۰ درصد را باید یک یافته پژوهشی جالب دانست، نه یک آستانه همگانی یا فرمولی جادویی.

برای یک پزشک، کار معنادار ممکن است مراقبت از بیماران باشد. برای پزشکی دیگر، این معنا می‌تواند در آموزش، انجام پژوهش، راهنمایی همکاران، بهبود خدمات بالینی یا حمایت از خانواده‌ها در لحظات دشوار پیدا شود.

فعالیت مشخص ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد، اما فرصت مشارکت در کاری که معنادار احساس می‌شود، می‌تواند بخش مهمی از بهزیستی حرفه‌ای باشد.

چگونه می‌توان به پیشگیری از فرسودگی شغلی پزشکان کمک کرد؟

پیشگیری از فرسودگی شغلی به چیزی فراتر از درخواست از پزشکان برای تاب‌آوری بیشتر یا مدیریت بهتر زمان نیاز دارد. این موضوع مستلزم اقدام در سطح فردی، تیمی و سازمانی است.

در سطح فردی

• برای استراحت، خواب، روابط شخصی و فعالیت‌های خارج از محیط کار وقت بگذارید.
• محدودیت‌های خود را بشناسید و در صورت نیاز، از دیگران کمک و حمایت بخواهید.
• ارتباط خود را با جنبه‌هایی از پزشکی که برایتان معنا و رضایت حرفه‌ای ایجاد می‌کنند، حفظ کنید.

در سطح تیم

• محیطی ایجاد کنید که همکاران بتوانند بدون ترس از قضاوت، آزادانه درباره استرس و فشارهای کاری صحبت کنند.
• همکاری، حمایت متقابل و توزیع عادلانه مسئولیت‌ها را تشویق کنید.
• فشارهای عاطفی کار بالینی، به‌ویژه در تخصص‌هایی با فشار کاری بالا، را به رسمیت بشناسید.

در سطح سازمانی

• از معقول بودن حجم کار و کافی بودن نیروی انسانی اطمینان حاصل کنید.
• بار اداری غیرضروری و ناکارآمدی‌های محیط کار را کاهش دهید.
• از رهبری حمایتگر، استقلال حرفه‌ای و دسترسی به منابع مناسب سلامت روان حمایت کنید.
• بهزیستی پزشکان را یکی از اولویت‌های کیفیت مراقبت بدانید، نه صرفاً مسئولیتی فردی.

یافتن معنا در هماتولوژی و انکولوژی کودکان

کار در حوزه هماتولوژی و انکولوژی کودکان می‌تواند بسیار ارزشمند و رضایت‌بخش باشد، اما در عین حال فشار عاطفی زیادی نیز به همراه دارد. ما کودکان و خانواده‌هایشان را در مسیر مواجهه با عدم قطعیت، درمان‌های طولانی‌مدت، تصمیم‌های دشوار و گاهی پیامدهای بسیار دردناک همراهی می‌کنیم.

روزهایی وجود دارند که سنگینی این مسئولیت را به‌سختی می‌توان در قالب کلمات بیان کرد.

بااین‌حال، لحظاتی هم وجود دارند که به ما یادآوری می‌کنند چرا این مسیر را انتخاب کرده‌ایم: لبخند یک کودک، آغوشی خودجوش، پیشرفت کوچکی در طول درمان یا بازگشت امید به خانواده‌ای که سختی‌های زیادی را پشت سر گذاشته است.

برای من، بودن در کنار کودکان لحظاتی از شادی واقعی به همراه دارد و یادآوری می‌کند که حتی در دشوارترین شرایط نیز هنوز جایی برای ارتباط، امید و شادی وجود دارد.

این لحظات دشواری‌های کار ما را از بین نمی‌برند و جایگزین استراحت کافی، حمایت حرفه‌ای یا شرایط کاری سالم نیستند. بااین‌حال، می‌توانند ما را دوباره با معنای عمیق کاری که انجام می‌دهیم، پیوند دهند.

گاهی مهم‌ترین یادآوری این نیست که کارمان باید همیشه ما را خوشحال کند؛ بلکه این است که نباید دلیل اهمیت آن برای خودمان را از یاد ببریم.

مسئولیتی مشترک

فرسودگی شغلی پزشکان نباید صرفاً یک مبارزه فردی تلقی شود. این موضوع مسئولیتی مشترک میان متخصصان سلامت، همکاران، مدیران، مؤسسات درمانی و جامعه است.

هنگامی که محیط‌هایی ایجاد می‌کنیم که پزشکان در آن‌ها می‌توانند فعالیتی معنادار داشته باشند، حمایت مناسب دریافت کنند و بهزیستی خود را حفظ کنند، نه‌تنها از افرادی که مراقبت ارائه می‌دهند، بلکه از افرادی که این مراقبت را دریافت می‌کنند نیز محافظت می‌کنیم.